نسیم گیلان

آخرين مطالب

نخستین های طهران/21

نخستین عزاداری رسمی در تهران را شاهزاده صفوی اجرا کرد شهرداری تهران

نخستین عزاداری رسمی در تهران را شاهزاده صفوی اجرا کرد
  بزرگنمايي:

نسیم گیلان - نخستین تکیه رسمی تهران برای عزاداری عاشورا و شهادت سرور و سالار کربلا 400 سال پیش در زمانی که شاه تهماسب صفوی حصار تهران را به دور آن کشید توسط خواهر شاه تاسیس شد.

درست است که تهرانی‌ها از همان روزی که اسلام به ری آمد شیعه را انتخاب کردند، درست که در پایتخت امروز ما از نخستین حمام و تکیه تهران تنها نامی به جای مانده که در راسه‌ای از بازار است اما همه کتاب‌های تاریخی شهادت می‌دهند که نخستین تکیه‌ای که برای عزاداری اباعبدالله الحسین در این شهر ساخته شد توسط دختر شاه اسماعیل و خواهر شاه تهماسب درست بعد از ساخته شدن حصار شهر بود و به همین اعتبار هم به تکیه خانم مشهور شد.
تکیه در لغت به معنی جایی برای آرام گرفتن بود. این لغت بعدها به جایی اطلاق شد که برای انجام آداب مذهبی استفاده می‌شد. صوفیان مکان‌هایی که در آن عبادت می‌کردند را تکیه می‌دانستند. از آن جایی که صفویه گرایش زیادی به صوفیه داشتند این مکان را به محلی برای انجام مراسم مذهبی در نظر گرفتند. یکی از مهمترین مراسمی که شاه اسماعیل و شاه تهماسب به برگزاری آن اهتمام ویژه داشتند عزداری امام حسین (ع) و یارانش در محرم و صفر بود. پس عجیب نیست که درست بعد از ساخته شدن حصار تهران نخستین بنایی که در این شهر ساخته شد تکیه و البته مدرسه و حمامی بود که به آن پیوسته شده بود.
نام این تکیه و حمام در منابع زیادی آمده است اما آن چه امروز ما از این تکیه قدیمی می‌دانیم فراتر از نامش نمی‌رود. این که حتی کدام یک از دختران چهارگانه شاه تهماسب و به چه دلیل این تکیه را در تهران ساخته نیز چیزی نیست که تاریخ درباره آن صحبت کرده باشد. می‌دانیم که شاه اسماعیل 5 پسر و 4 دختر داشت که نام‌هایشان عبارت است از پری خانم، مهین بانو؛ شاه زینب خانم، فرنگیس خانم. برخی از منابع تاریخی نوشته‌اند کوچکترین دختر شاه اسماعیل زنی ادیب و شاعر بود و با همسر سلطان سلیمان، پادشاه عثمانی در باب تحکیم پایه های صلح و گسترش روابط و مناسبات سیاسی بین دو کشور ایران و عثمانی مکاتبه کرد. همسر سلطان عثمانی که از نفوذ او در دربار شاه طهماسب خبر داشت پاسخ نامه هایش را می داد. شاه نیز اغلب با وی مشورت می کرد و تا حد مصلحت اندیشی به وی اعتماد داشت و در تمامی امور کشوری و تجاری و اقتصادی نظرش را جویا می شد، حتی گاهی بدون رأی او کاری انجام نمی داد . به همین دلیل می‌شود حدس زد که این همان خواهر شاه است که مدرسه و حمام و تکیه را ساخت و وقف مردم تهران کرد. البته به نظر می‌رسد آن چه او وقف کرده حمام و مدرسه بوده اما آن از تغییر و تحولات در طی چهارصد سال باقی ماند همین تکیه بود که حالا همین هم نیست. این تکیه درست انتهای شمال شرقی حصار شهر و در جایی قرار داشته که امروز به عنوان بازارچه نایب‌السلطنه آن را می‌شناسیم.
حجت بلاغی در تاریخ تهران نوشته است:« اما اولین بنایی که پس از تکمیل بنای باروی شاه تهماسب در تهران ایجاد شده است تکیه، مدرسه و حمام خانم است که برحسب امر خواهر شاه تهماسب بنا شده است. از این آثار تکیه و حمام باقی است اما مدرسه خانم در حمله افغان ها به تهران خراب شد. بعد صاحب دیوان در جای آن حسینیه‌ای بنا کرد که اکنون مدرسه‌ای معروف به فرهنگ در همان محل است. موقوفات مربوط به این تکیه عبارت است از سه باب دکان مسجد گذار و حمام خانم و تکیه به مساحت 300 متر در بخش 9 عولاجان.»
تکیه خانم تا پیش از ساخت تکیه دولت تکیه رسمی تهران بود و شاه در زمانی که در تهران بود به این تکیه می‌آمد و عزادارای و تعزیه‌خوانی را می‌دیدید. حالا از مجموعه خانم حمام آن مانده است. حمامی که هیچ نشانی از روزگار قدیم ندارد.
پژوهشگر: فرزانه ابراهیم زاده


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

نحوه دورکاری 50درصد کارکنان ابلاغ شد

21درصد جرائم کشور در تهران رخ می‌دهد

رایزن 5 5600X تمام پردازنده‌های اینتل را پشت سر گذاشت

عینک واقعیت مجازی هواوی GDOF برای گیمرها معرفی شد

اهداف محتوایی شبکه ملی اطلاعات چیست؟

سامسونگ عزادار شد

ورود سامانه بارشی به گیلان/ دمای هوا 3 تا 6 درجه کاهش می یابد

چهار پایگاه انتقال خون گیلان امروز برای خونگیری فعال است

عرضه مرغ بیش از قیمت مصوب در گیلان تخلف است

رنج "یاقوتی انبوه" در فقر بسته‌بندی‌های شیک

جزئیات گفتگوی نسرین ستوده با مسئولان قضایی

بایدن به آمریکایی‌ها وعده واکسن رایگان کرونا داد

آخرین قیمت انواع تلفن همراه در بازار

مایکروسافت امنیت سیستم‌های هوش مصنوعی را افزایش می‌دهد

بررسی تاریخی جریان طیر مشوی

مرکز تحقیقاتی منطقه فسیلی مراغه به زودی تکمیل می شود

سند مالکیت 100 موقوفه در گیلان اخذ شد

مجموعه ورزشی در محلات کم برخوردار رشت ساخته می شود

اولین نشانه‌ها از هدست واقعیت افزوده اپل و استفاده از پنل‌های microLED سونی

شارژر MagSafe اپل نشانه‌ای برای معرفی آیفون‌های بدون پورت شارژ

یکی از قابلیت‌های Xperia 5 II در کالبدشکافی مشخص شد

ایسر از Spin 513 به عنوان اولین کروم بوک تبدیل شدنی رونمایی کرد

استقبال از ربات‌های پیتزاپز در دوران همه‌گیری کرونا

مقایسه گلکسی نوت 20 با گلکسی S20 FE

سامسونگ گلکسی S21 و 5 دانستنی جدید که این هفته درباره آن شنیدیم

پشت لطیفه‌ها و داستان‌های ملانصرالدین نکته‌های جذاب و آموزنده‌ای است

شاعرانه/ گر عقل پشت حرف دل اما نمیگذاشت

بخشی از کتاب/همه چیز تنها نوعی توهم است

تفاهم نامه همکاری بین سازمان جهاد دانشگاهی گیلان و بهزیستی

نزاع دسته‌جمعی عروسی را به عزا تبدیل کرد

روحانی: مناطق پرخطر محدودتر می‌شوند

جدول پخش مدرسه تلویزیونی یکشنبه 4 آبان در تمام مقاطع تحصیلی

ترامپ رای خود را به صندوق انداخت

تصویری از بسته‌بندی ایکس باکس سری اس منتشر شد

لپ‌تاپ گیمینگ لنوو با پردازنده سری 4000 رایزن معرفی شد

کایرین 9000 هواوی یکی از قدرتمندترین پردازنده‌های جهان است

فیسبوک در آستانه متهم شدن به نقض قوانین ضد انحصاری

آموزش غیرفعال کردن بیکسبی در گوشی‌های سامسونگ

مصوبه تعیین تکلیف تجهیزات استخراج رمزارز اصلاح شد

احتمال ساخت دانگل برای استریم ایکس‌کلاد روی تلویزیون

دستور آذری جهرمی‌ برای رفع‌ نقص‌ پوشش‌ اینترنت‌ در‌ گیلان

دو خط کتاب/هیچ‌وقت نمی‌توانی چیزی را که قرار است از دست بدهی نگه داری

ناشران برای خلق نیاز در بازار کتاب همیشه باید با مردم در ارتباط باشند

مصاحبه استیو تولتز با دست‌اندرکاران جایزه بوکر

بخشی از کتاب/ من همیشه آرزو داشتم که توی بیابونا کار کنم

برگزاری دوره آموزشی مجازی قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی

اجرای عملیات به زراعی فضاهای سبز شهری در منطقه 2

کشف بیش از 10تن شیشه در کشور

انسولین قلمی ارزان می‌ شود

واکنش به اهانت به ساحت پیامبر (ص) در فرانسه