نسیم گیلان

آخرين مطالب

«هرایی» روایتی از وفاداری انسان به نذر و عهد شخصی است مقالات

«هرایی» روایتی از وفاداری انسان به نذر و عهد شخصی است
  بزرگنمايي:

نسیم گیلان - تسنیم /سعید تشکری با اشاره به رمان تازه منتشر شده‌ای می‌گوید: کتاب «هرایی» روایتی از وفاداری انسان‌ها به نذر است؛ عهدی که عهد اجتماعی و کاری نیز با خود می‌آورد.
سعید تشکری از احیاکنندگان مکتب ادبیات خراسان در سال‌های گذشته به شمار می‌رود،‌ نویسنده‌ای که در آثار نمایشی و داستانی‌اش می‌توان صلابت و عرفان ادبیات کهن خراسان را ردیابی کرد؛ به ویژه اینکه تشکری در سال‌های اخیر بیشترین تلاش خود را برای ترکیب هویت دینی این خطه از کشور با سبک ادبی خودش کرده است.
هر چند که تشکری در این سال‌های اخیر رمان نویسی اجتماعی را نیز طبع‌آزمایی کرده است اما کماکان درخشان‌ترین آثار او رمان‌های دینی‌اش به شمار می‌روند.
تشکری،‌ هنرمند متعهدی است که در سال‌های فعالیتش تلاش داشته تا چراغ هنر دینی را روشن نگاه دارد، که اگر اینگونه نبود نام نیک و هنر خلاقانه‌اش در هر جشنواره به عنوان برگزیده اعلام نمی‌شد. او همواره یکی از اولین گزینه‌ها برای روی صحنه رفتن یک نمایش دینی بود و چاپ آثاری باشکوه که در چهار دوره جایزه کتاب سال حاضر بودند و کسب جوایز بین المللی چون یونیسف و کسب نشان عالی رایو تنها چند خط از دفتر فرهنگی و پرافتخار اوست.
سعید تشکری نویسنده خطه خراسان که قلمش از یک سو ریشه در تاریخ بلندقامت خراسان بزرگ و زبان فارسی دارد و از سوی دیگر در سودای تاریخ است و کلام رایج و جاری در آن. بارها قلمش را در عرصه ادبیات دینی آزموده و هر بار سربلند‌تر از گذشته بیرون آمده است.

نسیم گیلان


انتشارات کتاب نیستان از وی به تازگی رمان «هرایی» را منتشر کرده است،‌ به مناسبت انتشار این کتاب با سعید تشکری گفت‌وگویی به شرح ذیل منتشر میکنیم:‌
* آقای تشکری در همه رمان‌های شما حتی رمان‌های اجتماعی‌تان ردپای ادبیات دینی به چشم می‌خورد،‌ رمان «هرایی» نیز قاعدتاً باید چنین باشد،‌ درباره این رمان و موضوعی که تلاش کردید از خلال این رمان به آن بپردازید بفرمایید؟
من حدود سال‌‌های 83 تا 86 مجموعه تلویزیونی «نگین نراق» را در دست تولید داشتم که لوکیشنی در جنوب شهر اراک داشت،‌ به همین دلیل مدام در رفت و آمد به تهران،‌ قم و اراک بودم. در این رفت‌ و آمدها با پزشکی آشنا شدم که در دارالشفای قم کار می‌کرد. من هم غروب‌ پیش او می‌رفتم و کم‌کم با هم دوست شدیم. در این دوستی‌ها این آقای دکتر از سرگذشت و موقعیت خود برای من تعریف کرد و من متوجه شدم که او ایرانی نیست و اصالتاً افغانستانی است و این موضوع برای من شگفت‌انگیز بود.
 در همان دوران من مدام به این فکر می‌کردم که یک ایرانی سال‌ها در ایران زندگی کند،‌ مدرک دکترای خود را بگیرد و بعد متوجه شود که ایرانی نیست و ریشه‌اش افغانستانی است. این قصه شکل گرفت و دو سالی در ذهن من بود. آن سال‌ها دوره هجرت من از مشهد بود و من در تهران ساکن بودم و دیدم که ارتباط این پزشک با قم یک ارتباط قلبی و روحی شده است. من از او عکس‌ها و فیلم‌هایی گرفتم تا اینکه بیماری‌ام اوج گرفت و تکلمم را از دست دادم. حس کردم بهترین زمان است برای نوشتن این قصه؛ بنابراین رمان «هرایی» در دوران سکوت من نوشته شد. در حقیقت به نوعی گفتمان من بود با این شخصیت. مانند رمان «هندوی شیدا» از شرایط امروز اجتماع استفاده کردم تا به گفتمانی که می‌خواستم دست یابم.
* «هرایی» هم رمانی دینی است یا تنها در لوکیشنی دینی می‌گذرد؟
نه رمانی دینی است‌، من مانند رمان «هندوی شیدا» از شرایط امروز اجتماع استفاده کردم تا به گفتمانی که می‌خواستم دست یابم. من در «هرایی» می‌خواستم نشان دهم که انسان‌ها چقدر می‌توانند پای نذرشان بایستند، وقتی آرزویی دارند و نذری برای رسیدن به آن می‌کنند و آن آرزو برآورده می‌شود؛ چقدر و تا کجا به نذرشان وفادارند؟ وفاداری به عهد شخصی که این عهد شخصی با خودش عهد کاری، اجتماعی و اخلاقی می‌آورد. 
بنابراین رمان «هرایی» درباره این فراز و نشیب و دوگانگی هویت و وفای به عهد است.
*‌ در خلال نگارش رمان یا پس از آن نیز ارتباطی با قهرمان اصلی داستان یعنی آن پزشک دارالشفای قم داشتید؟
 بله، من نسخه‌ای از کتاب را برای این پزشک فرستادم و او آن نسخه را برای پدر اصلی‌اش در هرات فرستاد و بعد پدرش با من تماس گرفت و گفت‌، من خوشحالم که یک ایرانی و یک هراتی در این رمان در کنار یکدیگر هستند. البته من در رمان «مفتون و فیروزه» نیز قصه آدم‌ها را می‌نوشتم و بعد به آن‌ها نشان می‌دادم و واکنش‌هایشان نسبت به قصه خودشان را ارزیابی می‌کردم.
*در «هرایی» تا چه اندازه به واقعیت وفادار بودید و چه اندازه از تخیل بهره گرفته‌اید؟
 اصولاً نویسنده در تخیل خود برای ترسیم یک شخصیت واقعی در رمان یک قبل و بعدی را متصور می‌شود و قهرمان را درون داستان جدیدی می‌آورد،‌ من یک انسان را که درون دارالشفا کار می‌کند،‌ را در ماجرایی آوردم تا بتوانم نکته اصلی واقعیت که همان نذر این پزشک بود را بگویم. این دکتر کاراکتر بسیار جذابی است که در همین دارالشفا که نذر ماندن در آن را کرده است،‌ پی به راز هویت خود می‌برد و این نقطه تراژیک داستان است.
* عنوان کتاب به چه چیزی اشاره دارد؟ برگرفته از هراتی است یا به موضوع دیگری اشاره می‌کند؟
خیر‌، «هرایی» نوعی مقام موسیقی خراسانی است و وقتی کسی را به صدای بلندی فرا بخوانیم استفاده می‌شود،‌ این واژه‌ها هم در بین دری‌زبان‌ها و هم خراسانی‌ها کاربرد دارد.
* شما در «هرایی» نیز به مانند داستا‌ن‌های دیگرتان از خلال یک پدیده اجتماعی موضوعی دینی را مطرح کرده‌اید،‌ در سایر رمان‌هایتان نیز چنین بوده است،‌ دست روی موضوعاتی گذاشته‌اید که هم خیلی دور هستند هم خیلی نزدیک. همه ما در زندگی روزمره با آن‌ها سر و کار داریم اما گویی نمی‌بینیمشان یا درک عمیقی از آن‌ها نداریم مثل همین سنت و آیین نذر. در این میان برخی با توجه به شرایط امروز دنیا می‌پرسند که نوشتن از آیین‌ها و سنت‌ها چه توجیهی دارد؟ نظر شما در این زمینه چیست؟
اکثر دوستانی که سراغ این نوع داستان‌نویسی می‌روند، بیشتر به ابر داستان و ابر قهرمان اعتقاد دارند، ابر داستان مبحثی است که از خارج داستان وارد داستان می‌شود، در حالی که داستان باید طیف غیرمصنوع داشته باشد، قهرمانش باور زمینی داشته باشد،‌ این باور زمینی باید به گونه‌ای باشد که بتواند در کنار یک معصوم کارکرد داشته باشد‌، وظیفه ادبیات تشرف اصلاً همین است.
برای نمونه ما در رمانی در خیابانی راه می‌رویم که یک بوطیقای کلی دارد، این بوطیقای کلی حرم رضوی است،‌ آیا این رمان قدسی نیست؟ حال یک سوال پیش می‌آید که چرا مخاطب علاقه‌مند به ادبیات تشرف می‌شود؟ چون خودش را پیدا می‌کند‌، وقتی خود را از ادبیات دینی حذف می‌کنیم‌، مخاطب خود را گم می‌کند.
نگاه دیگر اینکه‌، ادبیات فیزیکال است. ادبیات فیزیکال در حرکت به مفهوم جوهری رمان بافت دراماتیک پیدا می‌کند، اما بیشتر بافت فیزیکال دارد. برای نمونه رمان در یک آپارتمان‌ در یک شهر رخ می‌دهد‌، اصولاً‌ ادبیات معاصر در میان ادبیات شهر می‌تواند ادبیاتی جهانی به وجود بیاورد، اگر مسکو را از داستایوفسکی و پاریس را از هوگو بگیریم، چیزی می‌ماند؟ برای همین باید بگویم که «مشهد» برای سعید تشکری همان جغرافیا است،‌ این یک مدل و الگوی جهانی است،‌ اما برخی دوستان هنوز نسخه می‌پیچند که چون به سمت مدرنیسم می‌رویم‌، اگر از ادبیات دینی صحبت کنیم‌، سنتی است.
بحث بر سر تبدیل چرتکه به ماشین‌حساب نیست،‌ ادبیات مفهومی است. نویسنده می‌تواند با ارتباطات جدید خداوند را در بطن زندگی گسترش دهد‌، این همان ادبیات تشرف است،‌ بسیاری از نویسندگان بزرگ دنیا نیز چنین می‌کنند. مشکل ما این است که ساده، واضح و آگاهانه حرف نمی‌زنیم؛ آگاهی‌های ما آگاهی‌های شخصی است.
*بسیاری از المان‌های مذهبی و دینی در کشور ما که محل رجوع و توجه مردمی است توسط بدنه داستان نویسی ایران مورد توجه و دستمایه برای نوشتن قرار نمی‌گیرد. در این میان برخی معتقدند که نویسندگان این طیف نیز معمولاً آثاری که خلق می‌کنند، اسم رمان دینی را یدک می‌کشد نظر شما در این زمینه چیست؟
دوستانی که این را می‌گویند،‌ به این موضوع اشاره نمی‌کنند که خودشان در هیج حوزه‌ای با هم تفاهم ندارند، من بعد از انقلاب را اشاره نمی‌کنم،‌ اما از دوره مشروطه به این طرف آیا ما رمان دینی نداشتیم؟ آیا همه آثار محمود گلابدره‌ای دینی نبود؟ آیا محمود حکیمی که در این حوزه کار کرد،‌ اثر دینی خلق نکرد؟ نادر ابراهیمی و جلال آل احمد و.. . این‌ همه رمان‌هایی که در یک دوره بخش عظیمی از مخاطبان را به خود جذب کردند، اما نکته‌ای که بعد از انقلاب رخ می‌دهد،‌ این است که به دلیل اینکه منقدان ادبی به سراغ نقد این دست از آثار نرفتند،‌ دیگر کسی به عنوان ادبیات دینی به آن‌ها ننگریسته است؛ بنابراین باید بگویم،‌ اتفاقاً خلق ادبیات دینی ممکن است و ما چهره‌ها و آثار مطرحی را در این زمینه داشته و داریم.
«آفتاب در حجاب» سید مهدی شجاعی را نگاه کنید‌، ببینید چه شمارگان حیرت‌آوری دارد. علی مؤذنی و محمد حنیف چه می‌کنند! دامنه آثار ادبیات دینی ما بسیار است دوستانی که به واقع در حوزه ادبیات دینی کار می‌کنند، میل و گرایش به ادبیات کافه‌ای و جزیره ای ندارند و اصولاٌ با مردم در ارتباطند و مخاطب فرهیخته برای آن‌ها مهم است،‌ این دسته از نویسندگان یک کار ایمانی انجام می‌دهند و به به اینگونه مسائل ورود نمی‌کنند، وگرنه در بحران نقد ادبی قبل از انقلاب، دعوای گلشیری و براهنی در کجا به نفع ادبیات ما تمام شد؟ ما بعد از انقلاب هم همین کنش‌مندی را داریم. یک دعوایی داریم که تا یک گرایش غیربومی در آن طرف دنیا شکل می‌گیرد و کتابی منتشر می‌شود، بعد به وفور آثاری از این دست در کشورمان به وجود می‌آید، چون نقد ادبی نداریم. منتقد دانا نداریم،‌ در عوض محفل داریم.حتی جشنواره‌های ادبی مان هم سنت محفلی دارد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بانک‌ ها هفته جاری تعطیل نیستند

آیفون 13بدون درگاه لایتنینگ عرضه خواهد شد

بازی ورزشی جدیدی از سری ماریو در دست ساخت است

گوشی هوشمند جدید ریلمی در FCC قرار گرفت

سامسونگ از هدفون بی‌سیم گلکسی بادز Beyond رونمایی می‌کند

طلای جهانی سنگر 1800 دلار را هم از دست داد/پیش‌بینی قیمت سکه

آغاز هفته دوم لیگ یک| دربی گیلان با تقابل چوکا و ملوان

عکس/ پاییز در استخرگاه گیلان

استخدام کارشناس انتظامات، کارشناس مهندسی کامپیوتر از 9 استان جهت کار در رشت

کیش میزبان مسابقات ملی و بین المللی تنیس خاکی

عجیب‌ترین کتابخانه‌های جهان

دو خط کتاب/ برای هر کسی، یه اسم توی زندگیش هست

سمفونی برگ های پاییزی

احتمال کاهش تولید شیر در گیلان

همکاری مطلوب مردم و اصناف گیلان در اجرای محدودیت های کرونایی

گردش در گیلان تعطیل!

فشار به سکه از دو جبهه/ طلا سنگر 1800 دلار را هم از دست داد

جدول پخش مدرسه تلویزیونی شنبه 8 آذر در تمام مقاطع تحصیلی

دانشجویان لاهیجانی در محکومیت ترور شهید محسن فخری زاده تجمع می‌کنند

شارژ اولیه باتری؛ افسانه یا حقیقت؟

بیش از 500 بسته معیشتی در رشت توزیع شد

450 بیمار مبتلا به کرونا در بیمارستان‌های گیلان بستری هستند

فخری‌ زاده، دانشمند هسته‌ ای ترور شد

اولین تصاویر از محل ترور شهید محسن فخری‌ زاده، دانشمند هسته‌ ای ایران

اطلاعیه وزارت دفاع درباره شهادت فخری‌ زاده، دانشمند هسته ای ایران

انفجار نیسان قبل از تیراندازی به شهید محسن فخری‌ زاده، دانشمند هسته‌ ای

نخستین ساعت هوشمند Redmi رونمایی شد

انتشار تصاویری از ایده‌های آینده‌نگرانه سامسونگ برای نمایشگرهای موبایل

چین از آمریکا در زمینه پتنت‌های هوش مصنوعی پیشی گرفت

فروش گوشی‌های لاک شده در آمریکا ممنوع می‌شود

هدبندی برای علاقه‌مندان به موسیقی!

بازی Speed Limit سال آینده در دسترس قرار خواهد گرفت

لنوو طراحی گوشی‌های هوشمند آینده خود را منتشر کرد

بیش از یک ‌چهارم قربانیان باج افزارها، باج می‌دهند

هواوی از لنز مایع در پرچم‌داران 2021 خود استفاده خواهد کرد

احتمال جایگزینی مودم‌های جدید در آیفون 13 و آیپد پرو 2021

آموزش روش اسکن QR Code در گوشی‌های اندرویدی و آیفون

جایزه‌ 14 میلیون دلاری در انتظار بازیکنان پابجی موبایل

نقش‌آفرینی بسیج در پویش سلیمانی‌ها؛ 500 بسته کمک‌معیشتی توسط خواهران بسیجی در رشت توزیع شد

سختگیری صادرات کشاورزی از سوی کشور مقصد است

پیام وزیر تعاون،کار و رفاه اجتماعی در پی ترور ناجوانمردانه شهید" محسن فخری زاده"

شریعتمداری : ایران اسلامی پاسخ سهمگینی به اسرائیل جنایتکار غاصب خواهد داد

آیا ما در این کیهان عظیم تنهاییم؟

"به هر دل بستنم عمری پشیمانی بدهکارم" شعر خوانی زیبایی از فاضل نظری

کمک فضای مجازی به شعر

سرزمین موعود اوباما در هفته اول 1.7 میلیون نسخه فروخت

ادارات گیلان تعطیل مطلق نمی شوند

ضدعفونی 8 کیلومتر از معابر منطقه 17 با ماشین های پیشرفته مه پاش

سختگیری صادرات محصولات کشاورزی از سوی کشورهای مقصد است

برف پاییزی حیران آستارا