نسیم گیلان - رشت- کاهش باردهی زیتون امسال تنها دغدغه باغداران نیست؛ همزمان با کم شدن محصول، خطر آلودگی مگس زیتون و پیامدهای آن بر کیفیت روغن ضرورت تصمیم گیری برای زمان زودهنگام برداشت را دوچندان می کند.
خبرگزاری مهر، گروه استان ها- رها افشار: زیتون از جمله محصولات باغی مهم در اقتصاد کشاورزی کشور است؛ محصولی که علاوه بر تأمین بخشی از نیاز بازار به روغن خوراکی، در بسیاری از مناطق کشور، بهویژه استانهای شمالی، جایگاه مهمی در معیشت باغداران دارد. با این حال، تولید زیتون همواره با چالشهایی نظیر نوسان باردهی، تغییرات اقلیمی، کمآبی، مدیریت تغذیه و مهمتر از همه، خسارت آفت مگس میوه مواجه بوده است.
یکی از مهمترین آفات زیتون، مگس میوه زیتون است؛ آفتی که در صورت استقرار و افزایش جمعیت، میتواند بخش قابل توجهی از محصول را از چرخه مصرف خارج کند. اهمیت این آفت زمانی دوچندان میشود که بدانیم خسارت آن تنها به کاهش وزن محصول محدود نیست، بلکه با ورود لارو به داخل میوه، فرآیندهای فساد و اُفت کیفیت آغاز شده و در نهایت میتواند کیفیت روغن استحصالی را نیز بشدت کاهش دهد.
در این میان، پدیدهای به نام «تناوب باردهی» زیتون یا سالهای «آور» و «نیاور» نقش قابل توجهی در مدیریت باغ و حتی رفتار جمعیت مگس زیتون دارد. در سال آور، درختان زیتون محصول بیشتری تولید میکنند، در حالی که در سال نیاور و کم بار، میزان محصول کاهش مییابد. این نوسان طبیعی محصول اگر بهدرستی خصوصاً در زمان برداشت مدیریت نشود، میتواند شرایط مناسبی برای افزایش جمعیت آفت در سال بعد فراهم کند.
از همین رو، مدیریت مگس زیتون در سال کمبار تنها به معنای مبارزه با آفت موجود نیست؛ بلکه میتواند بخشی از راهبرد پیشگیری از طغیان آفت در سال پربار بعدی باشد.
«محمود هوشیارفرد» عضو هیئت علمی مرکزتحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، عضو ستاد گیاهپزشکی و کمیته تخصصی زیتون استان، با اشاره به اهمیت «تناوب باردهی» در زیتون معتقد است که نحوه مدیریت باغ در سالهای «نیاور و کم بار» میتواند در میزان جمعیت مگس زیتون در سال آینده تعیینکننده باشد.
مگس زیتون منتظر رسیدن میوه نمیماند
هوشیارفرد با اشاره به ارتباط میان مرحله رسیدگی میوه و شدت خسارت مگس زیتون اظهار کرد: مگس زیتون به صورت استراتژیک خود را با مراحل مختلف رشد میوه هماهنگ میکند و این رفتار، بخشی از سازوکار تکاملی آفت برای بقای نسل است.
وی افزود: مگس زیتون زمانی را برای تخمگذاری انتخاب میکند که میوه از نظر شیمیایی و فیزیکی شرایط مناسبتری برای رشد لارو داشته باشد. بنابراین، باغداران میتوانند با شناخت مراحل حساس رشد و رسیدگی میوه، زمان افزایش خطر آلودگی را پیشبینی و اقدامات مدیریتی را پیش از رسیدن به مرحله بحرانی آغاز کنند.
به گفته این عضو هیئت علمی، میوههای زیتون در حال رسیدن و تغییر رنگ، از مهمترین اهداف مگس زیتون برای تخمگذاری هستند؛ زیرا افزایش قند، نرمتر شدن بافت و وجود رطوبت مناسب، شرایط مطلوبی را برای تغذیه و رشد لارو فراهم میکند.
سال کمبار؛ زمانی که مگس زیتون تهاجمی میشود
هوشیارفرد با بیان اینکه شدت آلودگی مگس زیتون در سالهای آور و نیاور لزوماً یکسان نیست، گفت: تناوب باردهی یکی از عوامل مهم در تغییر درصد و شدت آلودگی میوهها به مگس زیتون است.
وی توضیح داد: در شرایط معمول، مگس زیتون رفتار انتخابگر دارد و بیشتر به سراغ میوههایی میرود که به مرحله مناسب رسیدگی رسیدهاند، اما در سالهای آور و پربار، به دلیل فراوانی میوه، منابع غذایی بیشتری در اختیار آفت قرار دارد.
این کارشناس حوزه زیتون ادامه داد: در سالهای کمبار، شرایط متفاوت است. تعداد میوهها در کل منطقه کاهش پیدا میکند و در نتیجه رقابت برای منابع غذایی افزایش مییابد. بهخصوص در باغها یا مناطقی که در سال قبل، یعنی سال آور، آلودگی مگس زیتون در آنها بالا بوده است، جمعیت انتقالی آفت در سال کم بار یا نیاور با کمبود منبع غذایی مواجه شود.
به گفته وی، در چنین شرایطی مگس زیتون دیگر صرفاً یک آفت «انتخابگر» نیست، بلکه رفتار آن میتواند تهاجمیتر شود و برای ادامه چرخه زندگی، به میوههای نارس و سبز بیشتری حمله کند.
«گرسنگی» مگس زیتون در سال کم بار
هوشیارفرد تأکید کرد: سالهای کمبار یا حتی شرایط خشکی میتواند برای مگس زیتون یک فرصت مهم جهت افزایش جمعیت در نسلهای بعدی باشد.
وی افزود: اگر چه ممکن است جمعیت آفت در ابتدای فصل و مراحل رشد میوه، به دلیل کاهش منابع غذایی، جمعیت کاهش پیدا کند، اما به محض این که میوهها وارد مرحله تغییر رنگ و نرم شدن شوند، مگسها با شدت بیشتری به سمت آنها جذب میشوند و تخمگذاری می کنند.
این عضو هیئت علمی با هشدار نسبت به تأخیر در برداشت محصول در سال کم بار گفت: اگر باغدار منتظر بماند تا درصدبالایی از میوه ها کاملاً برسند و میزان روغن افزایش پیدا کند، ممکن است زمان کافی برای کنترل مؤثر آفت باقی نمانده باشد. در چنین شرایطی، باغدار با میوههای شدیداً آلوده، ریزش محصول و لاروهایی مواجه خواهد شد که چرخه زندگی آفت را در باغ تکمیل میکنند.
وی ادامه داد: بخشی از میوههای آلوده ممکن است ریزش کرده و با تشکیل شفیره در خاک یا درون میوه، جمعیت مگس را برای فصل بعد حفظ کنند؛ بنابراین مدیریت برداشت محصول در سال نیاور باید با نگاه به سال آور بعدی انجام شود.
مگس زیتون کیفیت روغن را هم هدف میگیرد
هوشیارفرد درباره تأثیر آلودگی مگس زیتون بر کیفیت روغن زیتون نیز گفت: باقی ماندن طولانیمدت میوه روی درخت با هدف رسیدگی کامل و افزایش میزان روغن، در سال نیاور یا کمبار میتواند خطر آلودگی آفت را به شکل محسوسی افزایش دهد.
وی افزود: میوههای آلودهای که برای روغنکشی برداشت میشوند، از نظر کیفی نیز مطلوب نیستند. ورود مگس زیتون و فعالیت لارو در داخل میوه میتواند فرآیندهای نامطلوبی را ایجاد کند و کیفیت روغن زیتون استحصالی را کاهش دهد.
به گفته این کارشناس، یکی از پیامدهای مهم آلودگی، افزایش «اسیدیته روغن» است که در برخی شرایط میتواند حتی تا چند برابر افزایش پیدا کند و این مسئله از نظر «صنعت روغن زیتون» اهمیت زیادی دارد.
برداشت بهنگام؛ راهکاری برای نجات محصول در سال کم بار
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان با تأکید بر ضرورت تغییر راهبرد برداشت در سالهای کمبار گفت: در سالهایی که باردهی درختان کم است و احتمال آلودگی مگس زیتون متوسط یا زیاد ارزیابی میشود، باغدار نباید صرفاً با هدف افزایش روغن، میوه را مدت طولانی روی درخت نگه دارد.
هوشیارفرد توصیه کرد: به محض مشاهده گسترده تغییر رنگ میوهها، بهویژه در باغهای بزرگ، عملیات برداشت آغاز شود تا از ماندگاری میوههای رسیده روی درخت و ایجاد فرصت بیشتر برای تخمگذاری آفت جلوگیری گردد.
وی ادامه داد: در سالهای کمبار یا نیاور، با توجه به حساسیت ارقام موجود، توصیه فنی این است که میوهها پیش از رسیدگی کامل و نرم شدن بافت، عمدتاً برای مصرف کنسروی برداشت شوند.
۷۰ درصد کنسروی، ۳۰ درصد روغنی؛ در باغهای پرریسک
هوشیارفرد با ارائه یک الگوی پیشنهادی برای مدیریت ریسک در سالهای کم بار یا نیاور اظهار کرد: در باغهایی که سطح حمله و احتمال وقوع آلودگی مگس زیتون متوسط یا زیاد است، اولویت باید با برداشت زودتر و حفظ میوههای سالم باشد.
وی پیشنهاد کرد در شرایط پرخطر، حدود ۷۰ درصد محصول به صورت کنسروی و ۳۰ درصد برای روغن برداشت شود؛ به این معنا که بخش عمده محصول در مرحله سبز و پیش از رسیدگی کامل برداشت شود و تنها بخشی از محصول، در صورت سالم ماندن و مساعد بودن شرایط، برای رسیدگی بیشتر و روغنکشی باقی بماند.
این کارشناس حوزه زیتون گفت: ممکن است سود حاصل از فروش کنسروی محصول در همان سال در برخی موارد کمتر از زیتون روغنی باشد، اما باید هزینههای ناشی از افزایش جمعیت آفت و خسارت احتمالی سال بعد را نیز در محاسبات اقتصادی در نظر گرفت.
وی افزود: اگر باغدار در سال کم بار یا نیاور بتواند با مدیریت مناسب برداشت، چرخه تکثیر آفت را تا حد زیادی قطع کند، در سال اینده که سال پربار یا آور است، با خطر طغیان غیرقابل کنترل مگس زیتون در باغ و منطقه مواجه نخواهد شد.
در شرایط ریسک متوسط آلودگی آفت، سهم روغنی افزایش مییابد
هوشیارفرد درباره باغهایی که خطر آلودگی مگس زیتون در آنها متوسط یا قابل مدیریت است نیز گفت: اگر باغدار بتواند با استفاده از روشهای مدیریتی مانند تلهگذاری و اقدامات هدفمند، جمعیت آفت را کنترل کند، میتوان نسبت برداشت را تغییر داد.
وی نسبت ۴۰ درصد کنسروی و ۶۰ درصد روغنی را در چنین شرایطی پیشنهاد کرد و افزود: در این وضعیت، میوهها فرصت بیشتری برای تجمع روغن خواهند داشت، اما بخش قابل توجهی از محصول نیز باید پیش از رسیدگی کامل برداشت میشود تا از خسارت احتمالی مگس جلوگیری گردد.
به گفته وی، در مجموع و در سالهای بحرانی و پرخطر، بهتر است باغداران حدود ۶۰ درصد محصول را به صورت کنسروی و ۴۰ درصد را برای روغنی در نظر بگیرند؛ البته این نسبت باید بر اساس شدت آلودگی، وضعیت باغ، رقم زیتون، شرایط اقلیمی و امکان کنترل آفت تنظیم شود.
مدیریت باغ، حلقه نخست کنترل مگس زیتون
عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان در بخش دیگری از سخنان خود، مدیریت تغذیه، آبیاری و هرس را از عوامل مؤثر بر کنترل «تناوب باردهی» عنوان کرد و گفت: با مدیریت صحیح هرس، کوددهی و آبیاری میتوان شدت تناوب باردهی زیتون را کاهش داد و در نتیجه از نوسانات شدید شرایط مناسب برای مگس زیتون نیز کاست.
وی با اشاره به اهمیت تغذیه درختان زیتون اظهار کرد: در سالهای پربار یا آور باید برنامه تغذیهای باغ با دقت بیشتری مدیریت شود و ضمن پرهیز از مصرف بیرویه کودهای ازته، توجه بیشتری به تأمین متعادل عناصر غذایی مورد نیاز درخت، از جمله فسفر و پتاسیم، صورت گیرد.
هوشیارفرد تأکید کرد: اقدامات مدیریتی در باغ بر «تناوب باردهی» اثر میگذارد و تناوب باردهی نیز میتواند بر جمعیت و میزان آلودگی مگس زیتون تأثیر داشته باشد؛ لذا، این موضوع را باید به صورت یک زنجیره بههمپیوسته دید، نه اقدامات جداگانه.
مدیریت مگس زیتون نیازمند برنامه مستمر و مشارکت باغداران است
«وحید پورحضرت» فرماندار رودبار در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیتهای بخش کشاورزی شهرستان رودبار اظهار کرد: زیتون یکی از مهمترین محصولات اقتصادی و راهبردی رودبار است و بخش قابل توجهی از معیشت بهرهبرداران و اقتصاد منطقه به این محصول وابسته است.
وی افزود: در حال حاضر حدود ۱۲ هزار هکتار از اراضی شهرستان به کشت زیتون اختصاص دارد که نزدیک به ۱۰ هزار هکتار آن بارور و در چرخه تولید قرار دارد. بخش مرکزی و لوشان با ۹ هزار و ۹۵۶ هکتار، رحمتآباد با ۶۱۰ هکتار و جیرنده با ۴۳۶ هکتار، بیشترین سطح زیر کشت زیتون شهرستان را به خود اختصاص دادهاند.
فرماندار رودبار با اشاره به تنوع ارقام زیتون در این شهرستان بیان کرد: ارقامی همچون ماری، زرد، شنگی، فیشمی، مانزالینا، کنسروالیا، آربکین و کروناکی در باغات رودبار کشت میشود که این تنوع ژنتیکی ظرفیت ارزشمندی برای توسعه و ارتقای تولید زیتون در منطقه محسوب میشود.
تولید ۲۵ هزار تن زیتون در سال جاری
پورحضرت با اشاره به شرایط تولید امسال گفت: متأسفانه امسال به دلیل شرایط نامساعد اقلیمی، از جمله تأمین نشدن نیاز سرمایی رقم زرد در فصل زمستان، بارندگی در زمان گلدهی و همچنین وزش بادهای گرم، میزان تولید زیتون شهرستان به حدود ۲۵ هزار تن رسید که نسبت به ظرفیت معمول منطقه کاهش نسبی داشته است.
وی ادامه داد: با وجود این کاهش، ارزش اقتصادی محصول زیتون شهرستان حدود چهار هزار و ۱۲۵ میلیارد تومان برآورد میشود که این رقم به روشنی اهمیت زیتون در اقتصاد، اشتغال و معیشت مردم رودبار را نشان میدهد.
مگس زیتون؛ مهمترین چالش باغداران
فرماندار رودبار یکی از مهمترین چالشهای باغات زیتون را آفت مگس زیتون عنوان کرد و گفت: این آفت از سال ۱۳۸۳ و در پی ورود زیتونهای آلوده وارداتی در منطقه طغیان کرد و همچنان یکی از تهدیدهای جدی تولید زیتون در شهرستان به شمار میرود.
پورحضرت با اشاره به اقدامات انجامشده در سال ۱۴۰۵ برای کنترل این آفت افزود: امسال برنامه مبارزه با مگس زیتون با رویکرد مدیریت تلفیقی آفات دنبال شده و تا نیمه شهریور، مبارزه شیمیایی در سطح ۲ هزار و ۵۱۳ هکتار، شکار انبوه در ۶۵۳ هکتار و بیتاسپری در ۱۱۱ هکتار انجام شده است.
وی اضافه کرد: همچنین ملزومات مبارزه با آفت برای سه هزار و ۲۷۷ هکتار از باغات توزیع شده و از سموم مجاز از جمله دیمتوات، دلتامترین و مالاتیون در کنار ۲۶ هزار کارت زرد، فرمون و پروتئین هیدرولیزات استفاده شده است.
فرماندار رودبار همچنین از اجرای عملیات بهزراعی در ۶ هزار هکتار از باغات مدرن شهرستان خبر داد و گفت: رویکرد ما کاهش مصرف سموم و حرکت به سمت استفاده بیشتر از روشهای غیرشیمیایی و بیولوژیک است و سمپاشی باید تنها به عنوان آخرین راهکار و با نظر کارشناسی انجام شود.
سمپاشی به تنهایی راهکار کنترل مگس زیتون نیست
پورحضرت با تأکید بر نقش باغداران در کنترل این آفت اظهار کرد: تجربه نشان داده است که صرفاً با سمپاشی نمیتوان مگس زیتون را به صورت پایدار کنترل کرد و مدیریت صحیح باغ توسط خود باغدار، یکی از مهمترین عوامل موفقیت در این زمینه است.
وی جمعآوری و معدوم کردن میوههای آلوده، شخم پای درختان، تغذیه پس از برداشت، اجرای چالکود، هرس اصولی، روغنپاشی زمستانه و محلولپاشی غذایی در زمان رشد جوانهها را از جمله اقدامات مؤثر در کاهش جمعیت آفت عنوان کرد.
فرماندار رودبار ادامه داد: در باغات صنعتی که این اقدامات به صورت اصولی انجام میشود، شاهد کنترل مطلوب مگس زیتون هستیم، اما در برخی باغات سنتی به دلیل رعایت نشدن کامل اصول بهداشت باغ و مدیریت زراعی، همچنان با چالش بیشتری مواجه هستیم.
وی تصریح کرد: آموزش و مشارکت باغداران، پایش مستمر، توسعه شکار انبوه و استفاده از روش بیتاسپری باید در اولویت برنامههای کنترل این آفت قرار گیرد و استفاده از سموم شیمیایی نیز صرفاً در شرایط اضطرار و بر اساس نظر کارشناسان انجام شود.
پورحضرت با اشاره به نقش مرکز تحقیقات زیتون رودبار گفت: این مرکز به عنوان بازوی علمی و تخصصی، نقش مهمی در پشتیبانی از برنامههای آموزشی و ترویجی و انتقال یافتههای علمی به باغداران دارد.
وی افزود: هر سال پس از پایان برداشت، جلسات نیازسنجی با حضور محققان، کارشناسان و کشاورزان پیشرو برگزار و بر اساس چالشهای شناساییشده، برنامههای یکساله تدوین میشود.
فرماندار رودبار بیان کرد: حضور محققان مرکز در بازدیدهای ترویجی و کارگاههای آموزشی موجب میشود یافتههای جدید در حوزه کنترل آفات، تغذیه و مدیریت باغ مستقیماً در اختیار بهرهبرداران قرار گیرد و طرحهای تحقیقاتی متعددی نیز در زمینه کنترل مگس زیتون و بهبود روشهای مدیریتی در حال اجرا است.
حفظ جایگاه زیتون رودبار نیازمند همکاری همه دستگاههاست
پورحضرت در پایان با تأکید بر ضرورت نگاه بلندمدت به مسئله مگس زیتون گفت: حفظ جایگاه زیتون رودبار و استمرار تولید این محصول نیازمند یک برنامه جامع و مستمر است و باید از اقدامات مقطعی فاصله گرفته و به سمت مدیریت علمی و تلفیقی آفات حرکت کنیم.
وی تصریح کرد: تقویت پایش و پیشآگاهی، آموزش ویژه باغداران سنتی، توسعه روشهای غیرشیمیایی، گسترش شکار انبوه و ارتقای سطح مدیریت باغات از اولویتهای مهم در برنامههای آینده خواهد بود.
فرماندار رودبار نقش جدی و اثرگذار جهاد کشاورزی در کنترل این آفت افزود: همافزایی میان جهاد کشاورزی، حفظ نباتات، مرکز تحقیقات زیتون، مراکز خدمات، محققان و کارشناسان و مهمتر از همه مشارکت خود بهرهبرداران، کلید موفقیت در کنترل پایدار مگس زیتون، کاهش مصرف سموم و حفظ کیفیت و سلامت محصول زیتون است.
توصیه به برداشت زودتر محصول
«مهدی عبادتطلب» مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی گیلان با اشاره به آخرین وضعیت آلودگی باغات زیتون شهرستان رودبار به آفت مگس زیتون اظهار کرد: میزان آلودگی باغهای زیتون در مناطق بالادست سد منجیل، به جز منطقه هرزویل، در حال حاضر کم است، اما در مناطق پاییندست سد میزان آلودگی بیشتر گزارش شده است.
وی افزود: بیش از ۹۵ درصد باغات مناطق پاییندست سد را باغهای قدیمی تشکیل میدهند و عواملی همچون شرایط آبوهوایی، تراکم بالای درختان در واحد سطح، ارتفاع زیاد درختان، نبود اصلاح و هرس اصولی، رعایت نکردن بهداشت باغ و مبارزه نکردن بهموقع با آفات، در افزایش جمعیت و خسارت آفات مؤثر بوده است.
عبادتطلب با اشاره به وجود آفات مختلف در باغات زیتون از جمله شپشک سیاه، پسیل، جوانهخوار و مگس زیتون بیان کرد: پایین بودن سطح بهرهبرداری در برخی باغات بهگونهای که حتی به چند اصله درخت محدود میشود، از دیگر عواملی است که روند مدیریت و کنترل آفات را دشوار کرده است.
خسارت مگس زیتون در سال جاری بیشتر از سال گذشته است
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی گیلان در پاسخ به این پرسش که وضعیت مگس زیتون نسبت به سال گذشته چگونه است، گفت: به دلیل سالآوری درختان و کاهش محصول، همچنین رعایت نکردن اصول باغبانی و مبارزه بهموقع با آفات و مگس زیتون در بخش قابل توجهی از باغات، میزان خسارت کیفی در سال جاری نسبت به سال گذشته بیشتر شده است.
وی با تأکید بر اینکه نمیتوان زمان واحدی را برای برداشت تمامی باغات زیتون تعیین کرد، افزود: ارقام مختلف زیتون دارای زمان رسیدگی متفاوت هستند و ارقام زودرس معمولاً ۲۰ تا ۳۰ روز زودتر از ارقام زرد، روغنی و سایر ارقام برداشت میشوند.
عبادتطلب ادامه داد: برای کاهش خسارت مگس زیتون میتوان زمان برداشت را تا حدودی به سمت برداشت زودتر سوق داد، اما در عمل به دلیل مشکلات مربوط به تأمین نیروی کار، رعایت این موضوع در همه باغات امکانپذیر نیست.
ایجاد ایستگاههای پیشآگاهی و توزیع نهادههای مبارزه با آفت
وی درباره اقدامات انجامشده برای مقابله با مگس زیتون در سال جاری گفت: دو ایستگاه پیشآگاهی در مناطق بالادست و پاییندست سد منجیل ایجاد شده است تا وضعیت جمعیت آفت بهصورت مستمر رصد شود.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی گیلان افزود: در راستای مبارزه با این آفت، یک هزار و ۲۰ لیتر سم دیمتوآت، ۴۴۲ لیتر سم مالاتیون، یک هزار و ۵۱ لیتر سم دلتامترین، ۳۳۲ لیتر پروتئین هیدرولیزات و ۲۶ هزار و ۱۰۰ عدد کارت زرد چسبنده توزیع شده است.
وی همچنین از برگزاری دورهها و کارگاههای آموزشی خبر داد و گفت: کلاسهای آموزشی و ترویجی با موضوع مدیریت نوین باغات و کارگاههای آموزشی برای بیش از ۱۲ هزار نفرروز برگزار شده است.
توصیه به آغاز برداشت زیتون از نیمه دوم شهریور
عبادتطلب درباره زمان مناسب برداشت زیتون در شرایط فعلی اظهار کرد: باغداران با توجه به نوع رقم میتوانند برداشت را از هفته دوم شهریور آغاز کرده و تا پایان مهر و اوایل آبان ادامه دهند.
وی اضافه کرد: در ارقامی که محصول برای استحصال روغن نگهداری میشود، برداشت معمولاً از آبانماه تا اواخر آذر و حتی اوایل دیماه انجام میشود، اما برای جلوگیری از خسارت مگس زیتون توصیه میشود عملیات برداشت تا حد امکان کمی زودتر انجام شود.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی گیلان تأکید کرد: با این حال، مهمترین عامل در کاهش خسارت، رعایت اصول باغداری و انجام مبارزه بهموقع با آفات است.
برداشت زودهنگام؛ راهکار کاهش خسارت در باغهای آلوده
وی درباره امکان اختصاص بخشی از محصول باغهای پرخطر به برداشت کنسروی و بخشی به روغنگیری گفت: در باغات آلوده، ابتدا رعایت دوره کارنس و مبارزه شیمیایی مورد تأکید است و پس از آن میتوان از روش برداشت مرحلهای استفاده کرد، اما این روش به دلیل مشکلات اجرایی و تأمین نیروی کار، در عمل بهصورت فراگیر قابل اجرا نیست.
عبادتطلب درباره باغهای دارای آلودگی متوسط یا کم نیز گفت: تأخیر در برداشت توصیه نمیشود و بهتر است محصول بهصورت کنسروی برداشت شود، چراکه در صورت آلودگی، کیفیت روغن کاهش خواهد یافت.
وی افزود: لازم است تمام محصول از روی درخت بهطور کامل برداشت شود و میوههای آلودهای که در پای درخت ریختهاند نیز جمعآوری و معدوم شوند.
لزوم استفاده از تلههای جلبکننده در باغهای روغنی
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی گیلان ادامه داد: اگر باغداران بخواهند محصول را برای استحصال روغن نگهداری کنند، علاوه بر نصب تلههای جلبکننده پروتئینی روی درختان، لازم است تا زمان برداشت روغنی، دو نوبت درختان با محلول پروتئین و سم به روش کاوراسپری تیمار شوند.
وی با تأکید بر اهمیت رعایت توصیههای کارشناسی گفت: زیتونکاران باید توصیههای فنی و دستورالعملهایی را که از سوی کارشناسان مدیریت جهاد کشاورزی اعلام میشود، بهصورت دقیق و بهموقع اجرا کنند.
باغداران مناطق کانونی زیتون را کنسروی برداشت کنند
عبادتطلب با اشاره به کاهش باردهی زیتون در سال جاری و احتمال افزایش خسارت مگس زیتون بیان کرد: به دلیل امکان تغییر شرایط آبوهوایی و سرعت بالای تکثیر تصاعدی این آفت، تصمیمگیری برای نگهداری محصول با هدف افزایش میزان روغن، دارای ریسک است.
وی افزود: پیشنهاد جهاد کشاورزی این است که در مناطقی مانند کوشک، هرزویل و سایر مناطق دارای جمعیت بالای آفت، باغداران برای فرار از آفت و جلوگیری از خسارت اقتصادی، محصول را بهصورت کنسروی برداشت کنند.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی گیلان تصریح کرد: در سایر مناطق شهرستان رودبار که میزان آلودگی مگس زیتون متوسط تا پایین است، باغداران در صورت تصمیم به نگهداری محصول برای استحصال روغن، باید علاوه بر نصب تلههای جلبکننده پروتئینی روی درختان، تا زمان برداشت روغنی دو نوبت عملیات کاوراسپری با محلول پروتئین و سم را انجام دهند.
عبادتطلب در پایان گفت: مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان رودبار، سم و پروتئین مورد نیاز برای نصب تلههای جلبکننده و همچنین سم مورد نیاز برای کنترل شیمیایی مگس زیتون در مناطق کانونی آفت را بهصورت رایگان در اختیار باغداران زیتون قرار میدهد.
سال کم بار؛ زمان نجات محصول و جمعیت آفت
بر اساس این گزارش، مدیریت مگس زیتون در سال کمبار نباید صرفاً با هدف نجات محصول همان سال انجام شود. آنچه اهمیت بیشتری دارد، جلوگیری از تکمیل چرخه زندگی آفت مگس زیتون و انتقال جمعیت آن به سال بعد است؛ سالی که معمولاً با افزایش باردهی درختان، منابع غذایی بیشتری در اختیار آفت قرار میگیرد.
به بیان دیگر، سال کم بار یا نیاور میتواند هم تهدید باشد و هم فرصت؛ تهدیدی برای محصولی که بمنظور برداشت روغنی روی درخت باقی میماند و فرصت طلایی برای باغداری که با برداشت بهموقع، مدیریت آفت و حذف منابع آلوده، چرخه تکثیر مگس زیتون را مختل میکند.
از این منظر، راهبرد «طولانی تر ماندن میوه روی درخت برای افزایش روغن» در همه شرایط اقتصادی و فنی الزاماً بهترین تصمیم نیست. در باغهای پرریسک، گاهی برداشت میوه نارس و عرضه حجم بالاتر محصول به صورت کنسروی میتواند از زیان بسیار بزرگتر ناشی از آلودگی گسترده و اُفت کیفیت روغن جلوگیری نماید.
در نهایت، آنچه از مجموعه توصیه های کارشناسی برمیآید این است که هدف در سالهای نیاور یا کمبار فقط برداشت محصول نیست؛ بلکه باید با مدیریت هوشمندانه، هم محصول امسال حفظ شود، هم اقتصاد باغدار و هم جمعیت مگس زیتون برای سال آور آینده، مهار گردد.