قهوه می‌تواند به کیفیت دوران پیری زنان کمک کند

نسیم گیلان - مهر / محققان دریافتند قهوه کافئین‌دار ممکن است نقش منحصربه‌فردی در روند پیری زنان داشته باشد.
پژوهشگران دانشگاه هاروارد، نزدیک به ۵۰ هزار زن را به مدت سه دهه زیر نظر گرفتند. آنها دریافتند زنانی که در میانسالی قهوه کافئین‌دار می‌نوشیدند، با احتمال بیشتری می‌توانستند به دهه هفتاد زندگی و پس از آن برسند، آن هم در وضعیتی واقعاً مطلوب: از نظر ذهنی، جسمی و شناختی.
در این پژوهش، دکتر «سارا مهدوی» سرپرستی تیمی را در دانشکده بهداشت عمومی هاروارد بر عهده داشت. آن‌ها از داده‌های مطالعه سلامت پرستاران استفاده کردند؛ یکی از طولانی‌ترین مطالعات حوزه سلامت در ایالات متحده که وضعیت ۴۷,۵۱۳ زن را از نظر رژیم غذایی و سلامت، از سال ۱۹۸۴ پیگیری کرده است.
معیارها برای تعریف «پیری سالم» بسیار سخت‌گیرانه بود. یک زن باید حداقل تا ۷۰ سالگی عمر می‌کرد و به هیچ‌یک از ۱۱ بیماری مزمن مهم مبتلا نشده بود. همچنین، او باید توانایی‌های جسمانی و سلامت روان خود را حفظ کرده بود، به‌طوری که دچار هیچ‌گونه اختلال شناختی یا مشکلات حافظه نباشد. به عبارت دیگر، او باید واقعاً «سرزنده» می‌بود، نه اینکه صرفاً «زنده مانده» باشد.
تا سال ۲۰۱۶، تعداد ۳,۷۰۶ زن توانستند از تمام این مراحل با موفقیت عبور کنند. این زنان در دوران میانسالی (بین ۴۵ تا ۶۰ سالگی)، به‌طور میانگین روزانه حدود ۳۱۵ میلی‌گرم کافئین مصرف می‌کردند. این مقدار تقریباً معادل سه فنجان کوچک قهوه، یا یک و نیم فنجان از آن ماگ های بزرگی است که امروزه بسیاری از ما استفاده می‌کنیم. بیش از ۸۰ درصد این کافئین از قهوه معمولی تأمین می‌شد. هر فنجان قهوه اضافی در روز، با شانس بیشتر برای «پیری سالم» مرتبط بود؛ افزایشی در حدود ۲ تا ۵ درصد. این روند تا سقف تقریباً دو و نیم فنجان ادامه داشت.
در مورد چای یا قهوه بدون کافئین، چنین ارتباطی مشاهده نشد. مهدوی می‌گوید: «یافته‌ها نشان می‌دهند که قهوه کافئین‌دار- و نه چای یا قهوه بدون کافئین- ممکن است نقش منحصربه‌فردی در چگونگی روند پیری زنان ایفا کند.
نظریه او این است که کافئین به‌تنهایی عامل این معجزه نیست. قهوه سرشار از ترکیبات زیست‌فعال مانند اسیدهای کلروژنیک است که می‌توانند بر التهاب، عملکرد رگ‌های خونی و قند خون تأثیر بگذارند؛ عواملی که با افزایش سن، اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کنند.
و اما نوشابه‌های کولا؟ اصلاً تاثیر خوبی ندارند! مصرف هر لیوان کوچک نوشابه در روز، با کاهش ۲۰ تا ۲۶ درصدی احتمال پیری سالم مرتبط است. بنابراین، اگر تا به حال نوشابه عصرگاهی‌تان را در دسته «تقریباً همان قهوه» حساب می‌کردید، باید بدانید که علم نظر دیگری دارد!
مهدوی می گوید: «خیلی دوست داشتم به شما بگویم که قهوه حکم «چشمه جوانی» را دارد، اما خود پژوهشگران توصیه می‌کنند که با احتیاط این توصیه را داشته باشید.»
این یک مطالعه «مشاهده‌ای» است؛ یعنی تنها نشان‌دهنده یک ارتباط است، نه اثباتی بر اینکه قهوه لزوماً باعث پیری سالم‌تر می‌شود. همچنین، از آنجا که این مطالعه بر روی گروه خاصی- یعنی زنان پرستار- انجام شده، ممکن است نتایج آن برای همه افراد صدق نکند.
مهدوی تأکید کرده است که فواید قهوه در مقایسه با سه عامل اصلی- یعنی تغذیه مناسب، ورزش و سیگار نکشیدن- ناچیز است؛ زنانی که بهترین روند پیری را داشتند، کسانی بودند که بیشتر به این سه مورد پایبند بودند. قهوه حکم آن گیلاس روی دسر را دارد، نه خود دسر را.
به گفته پژوهشگران، مصرف روزانه تا دو فنجان قهوه برای اکثر افراد بی‌خطر و احتمالاً مفید است. اما از آنجا که ژنتیک بر نحوه پردازش کافئین در بدن ما تأثیر می‌گذارد، مصرف بیشتر لزوماً به معنای نتیجه بهتر نیست. اگر نسبت به کافئین حساس هستید یا به دلایل پزشکی باید مصرف آن را کاهش دهید، حتماً پیش از هر اقدامی با پزشک خود مشورت کنید.