نسیم گیلان - رشت- پژوهشگر حوزه فرهنگ و تاریخ با اشاره به نقش نخبگان در نهضت جنگل، بهره‌گیری از ظرفیت‌های فکری، رسانه‌ای و تشکیلاتی آنان را از ابعاد مهم سازماندهی این نهضت دانست.
به گزارش خبرنگار مهر، مهدی کاسی عصر چهارشنبه در نشست رهبران ایران مقاوم که به همت جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی در تالار مرکزی رشت برگزار شد با تاکید بر نقش زنان در پشتیبانی از نهضت جنگل اظهار کرد: در روایت‌هایی مربوط به این دوره، نمونه‌هایی از مشارکت زنان در تأمین نیازهای نیروهای مبارز دیده می‌شود. از جمله این نمونه‌ها، فعالیت زنانی است که با استفاده از امکانات محلی و توانایی‌های خود، در تهیه نان و مواد غذایی و تأمین بخشی از نیازهای نیروهای جنگل نقش داشتند.
کاسی ادامه داد: بهره‌گیری از ظرفیت‌های محلی و مشارکت گروه‌های مختلف اجتماعی، از جمله زنان و نوجوانان، نشان می‌دهد که پشتیبانی از نهضت جنگل محدود به نیروهای مسلح نبود و شبکه‌ای از همکاری‌های مردمی در بخش‌های مختلف شکل گرفته بود.
استفاده از نخبگان و تخصص‌های متفاوت
وی با تأکید بر اهمیت بهره‌گیری از توانایی‌های متنوع در سازماندهی یک جریان اجتماعی اظهار کرد: در نهضت جنگل، افراد با تخصص‌ها و پیشینه‌های گوناگون حضور داشتند و این تنوع ظرفیت، امکان استفاده از توانایی‌های مختلف را فراهم می‌کرد.
این پژوهشگر با اشاره به شخصیت‌های مانند میرزا حسین کسمایی افزود: بهره‌گیری از افرادی که در حوزه‌هایی همچون روزنامه‌نگاری، فعالیت‌های فکری و فضای روشنفکری تجربه داشتند، می‌توانست در تدوین اسناد تشکیلاتی، تنظیم مرام نامه و ساماندهی فکری نهضت مؤثر باشد.
کاسی با بیان اینکه سازماندهی یک حرکت اجتماعی به عوامل متعددی وابسته است، گفت: در بررسی نهضت جنگل باید مجموعه‌ای از مؤلفه‌ها، از جمله سازماندهی نیروها، تأمین منابع مالی، بهره‌گیری از نخبگان و ایجاد ارتباط با بدنه اجتماعی را در کنار یکدیگر تحلیل کرد.
وی همچنین با اشاره به آسیب‌پذیری جریان‌های اجتماعی در برابر نفوذ و اختلافات داخلی، تأکید کرد: تجربه نهضت جنگل نشان می‌دهد که انسجام تشکیلاتی و مراقبت از منابع و سازوکارهای داخلی، از موضوعات مهم در تداوم حرکت‌های جمعی است.
ابتکار های نظامی در برابر برتری تسلیحاتی دشمن
این پژوهشگر حوزه فرهنگ و تاریخ در ادامه با اشاره به درگیری‌های نظامی نهضت جنگل با نیروهای بریتانیایی بیان کرد: یکی دیگر از ابعاد قابل بررسی در تجربه جنگل، شیوه مواجهه نیروهای نهضت با برتری تسلیحاتی و امکانات نظامی طرف مقابل بود.
کاسی افزود: در شرایطی که نیروهای مقابل از امکاناتی مانند خودروهای زرهی و هواپیما بهره می‌بردند، نیروهای جنگل ناگزیر بودند متناسب با توانایی‌ها و امکانات خود، شیوه‌های متفاوتی برای مقابله با این برتری نظامی به کار بگیرند.
وی با اشاره به استفاده از کمین و بهره‌گیری از شناخت جغرافیای منطقه گفت: سازماندهی نیروها در مسیرهای مختلف و استفاده از ظرفیت‌های محیطی، از جمله موضوعاتی است که در بررسی تاکتیک‌های نظامی نهضت جنگل اهمیت دارد.
این پژوهشگر با تأکید بر ضرورت بررسی دقیق اسناد تاریخی اضافه کرد: شناخت تجربه‌های نظامی نهضت جنگل مستلزم توجه هم‌زمان به شرایط میدانی، میزان امکانات طرفین، شیوه فرماندهی و نقش اطلاعات در تصمیم‌گیری هاست.
مردم‌محوری در عمران و آبادانی
کاسی به اقدامات عمرانی و استفاده از مشارکت مردم در دوره نهضت جنگل اشاره کرد و گفت: فعالیت‌های مرتبط با راه‌سازی و ساماندهی مسیرهای ارتباطی را نیز می‌توان از منظر مشارکت اجتماعی و استفاده از ظرفیت‌های محلی بررسی کرد.
وی با اشاره به روایت‌هایی درباره ساخت راه در مناطق غربی گیلان افزود: در برخی از این روایت‌ها، بر مشارکت روستاهای اطراف و تقسیم کار میان مردم برای پیشبرد فعالیت‌های عمرانی تأکید شده است؛ رویکردی که نشان می‌دهد مشارکت اجتماعی می‌توانست در کنار فعالیت‌های نظامی و تشکیلاتی، بخشی از برنامه‌های این جریان باشد.
این پژوهشگر همچنین به موضوع حفر کانال حشمت اشاره کرد و گفت: طرح این نمونه‌ها در کنار اقدامات مرتبط با راه‌سازی، امکان بررسی ابعاد عمرانی نهضت جنگل و نسبت آن با نیازهای مردم منطقه را فراهم می‌کند.
کاسی در پایان تصریح کرد: بررسی تجربه نهضت جنگل از منظر ساده‌زیستی رهبران، زمان‌شناسی، سازماندهی نیروها، استفاده از ظرفیت نخبگان، مشارکت مردمی و ابتکارهای نظامی می‌تواند ابعاد متنوع‌تری از این حرکت تاریخی را آشکار کند؛ ابعادی که برای شناخت شیوه شکل‌گیری و تداوم حرکت‌های اجتماعی و تاریخی نیز قابل تأمل است.