نسیم گیلان - ایرنا / صنایع دستی گیلان به سبب ذوق، قریحه و اصالت، مرزهای سرزمینی را در نوردیده است و امروز مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان از ثبت ملی روستای لیالستان لاهیجان بهعنوان روستای ملی بامبو بافی ایران خبر داد و این امر را احیای یک میراث برای آغاز یک مسیر توسعه با عاملیت صنایع دستی عنوان کرد.
لیالستان به معنای سایه سار؛ روستایی از دهستانهای لاهیجان در شرق استان گیلان است که به هنر بامبو بافی در کشور شناخته میشود و کوچه باغهایش مملو از عطر چای و نارنج است و بلندای باغهای خیزرانش سر به آسمان می سایند؛بامبوبافی یکی از انواع صنایعدستی گیلان است که از نی خیزران یا نی هندی (نوعی خیزران) به دست میآید و نخستین بار همراه با تخم چای توسط کاشف السلطنه به گیلان آورده شده است؛ به اعتقاد عدهای صنعت بامبوبافی با آمدن استاد ولتری (از بامبو بافان چینی) از چین به لاهیجان آورده شده و با کمک استادکاران ایرانی که شاگردان او بودهاند، رشد و تکامل یافته است؛ شروع کار بامبو بافی از حدود ۱۰۰ سال پیش با کشت چای در گیلان رواج یافت و مهمترین مرکز تولید آن لاهیجان به ویژه منطقه لیالستان است.
یوسف سلمانخواه مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان روز دوشنبه در جمع خبرنگاران ضمن اعلام خبر ثبت ملی روستای لیالستان لاهیجان بهعنوان روستای ملی بامبو بافی ایران اظهار کرد: این ثبت، فقط یک عنوان یا گواهی اداری نیست، بلکه بهمنزله بهرسمیت شناختن یک هنر سنتی و میراث زنده، دانش بومی و هویت فرهنگی ریشهدار در جغرافیای گیلان است که نسل به نسل منتقل شده و امروز به یک ظرفیت ملی تبدیل شده است.
وی با تأکید بر اینکه بامبوبافی در لیالستان نه یک فعالیت منفرد، بلکه بخشی از نظام معیشتی، معماری، اقلیمسازگاری و فرهنگ کار در این منطقه است، افزود: ثبت ملی این روستا نشان میدهد که صنایعدستی زمانی ماندگار و اثرگذار هستند که در بستر زندگی مردم جریان داشته باشند و لیالستان نمونهای روشن از پیوند موفق میان طبیعت، معیشت و هنر است.
مدیرکل میراثفرهنگی گیلان با اشاره به اهمیت این ثبت در حوزه توسعه صنایعدستی استان بیان کرد: روستاهای ملی صنایعدستی، کانونهای راهبردی توسعه با محوریت صنایع دستی هستند و ثبت لیالستان میتواند به تمرکز حمایتها، هدفمند شدن آموزشها، ارتقای کیفیت تولید، ایجاد زنجیره ارزش و در نهایت افزایش درآمد هنرمندان و صنعتگران بومی منجر شود.
وی ادامه داد: از منظر برند و بازاریابی فرهنگی، روستای ملی بامبوبافی میتواند به یک نشان هویتی فرهنگمحور برای گیلان تبدیل شود و زمانی که یک محصول، خاستگاه مشخص، روایت فرهنگی و اصالت مکانی داشته باشد، قدرت رقابت آن در بازار چندین برابر میشود، برندی که هم ارزش اقتصادی دارد و هم پیام محیطزیستی و فرهنگی منتقل میکند.
سلمان خواه با اشاره به ظرفیتهای گردشگری این ثبت ملی، اضافه کرد: روستای ملی صنایعدستی، بستر مناسبی برای توسعه گردشگری فرهنگی و تجربهمحور است که بازدید از کارگاههای بامبو بافی، آشنایی با شیوههای سنتی ساخت، مشارکت گردشگران در فرآیند تولید و پیوند این تجربه با اقامتگاههای بومگردی، میتواند به شکلگیری یک الگوی پایدار گردشگری روستایی منجر شود.
وی در ادامه گفت: ثبت لیالستان، مسئولیت ما را نیز سنگینتر میکند، حفاظت از اصالت، جلوگیری از تجاریسازی مخرب، حمایت واقعی از هنرمندان و انتقال دانش بومی به نسل جوان، از جمله وظایفی است که باید همزمان با معرفی و ترویج این عنوان دنبال شود.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گیلان بیان کرد: لیالستان فقط یک روستا نیست، نماد ظرفیتهای مغفول صنایعدستی گیلان است که این ثبت ملی میتواند الگویی برای سایر روستاهای استان باشد تا با تکیه بر داشتههای بومی خود، مسیر توسعه پایدار، هویتمحور و مردمپایه را با محوریت صنایع دستی طی کنند.
لیالستان یکی از پنج دهستان بخش مرکزی شهرستان لاهیجان در استان گیلان است که بامبو بافی یکی از حرفه اصلی ساکنان این منطقه محسوب میشود.
لیالستان به معنای سایه سار، روستایی از دهستان های لاهیجان در شرق استان گیلان است که به نوعی، مرکز بامبوی کشور نام گرفته و کوچه باغ هایش به عطر چای و نارنج مملو و بلندای باغ های خیزرانش سر به آسمان می سایند.
شهر لاهیجان که در شرق گیلان واقع شده از دیرباز به خاطر معماری خاص شهری و خیابانهای پهن در دل کوه و جنگل به «عروس گیلان» شهرت یافته است؛ شهری با جمعیتی در حدود ۱۶۰ هزار نفر که از شمال به دریای خزر، از جنوب به کوههای البرز، از شرق به لنگرود و از غرب به آستانهاشرفیه میرسد و به خاطر داشتن کافههای متعدد به شهر همیشه بیدار تبدیل شده است.
بارانهای پیدرپی، مه همیشگی و چشمانداز بینظیر و سبز شالیزارها و باغهای چای در کنار هم به این شهر، هویتی منحصر به فرد نسبت به دیگر شهرهای گیلان بخشیده است؛ لاهیجان نه تنها پایتخت چای ایران بلکه با دارابودن جاذبههای طبیعی، تاریخی، فرهنگی و مذهبی مقصدی بیمثال برای گردشگران است.
این شهر در گذشته پایتخت حکومت کیا در گیلان بود و در دوران صفوی و قاجار نقش مهمی در اقتصاد، فرهنگ و سیاست شمال ایران داشت؛ لاهیجان همچنین خاستگاه بسیاری از عالمان، شاعران و اندیشمندان است؛ لاهیجان شهری است که در هر لحظه، روایتی تازه برای گفتن دارد از مزارع چای و تپههای شیطانکوه گرفته تا زندگی شبانه و بازارهای پرجنبوجوش.
هنر بامبوبافی یکی از صنایع برجسته گیلان است که به بافت انواع سبد از رشتههای بدست آمده از گیاه بامبو اطلاق میشود و در ابعاد و اندازههای متفاوت و با توجه به کاربری آن در زندگی بافنده و یا مشتریان نامگذاری میشود؛بامبوبافی یکی از انواع صنایعدستی گیلان است که از نی خیزران یا نی هندی (نوعی خیزران) به دست میآید و نخستین بار همراه با تخم چای توسط کاشف السلطنه به گیلان آورده شده است؛ به اعتقاد عدهای صنعت بامبوبافی با آمدن استاد ولتری (از بامبو بافان چینی) از چین به لاهیجان آورده شده و با کمک استادکاران ایرانی که شاگردان او بودهاند، رشد و تکامل یافته است.
شروع کار بامبو بافی از حدود ۱۰۰ سال پیش با کشت چای در گیلان رواج یافت و مهمترین مرکز تولید آن لاهیجان به ویژه منطقه لیالستان است.
بیش از ۲۷ هزار هنرمند صنایعدستی در ۴۲ رشته مختلف تولید محصولات هنرهای سنتی گیلان مشغول به فعالیت هستند و هفت شهر و روستای استان نیز با برندهای ملی و جهانی به عنوان شهر و روستاهای صنایعدستی معرفی شدهاند.
بنا به سیاستها و اولویتهای تعیین شده از سوی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان پس از ثبت جهانی قاسمآباد رودسر با محوریت چادر شببافی، برندسازی در سطح ملی با هدف رونق صنایع دستی در منطقه بیش از همیشه مورد اهتمام قرار گرفت و پس از معرفی «فشتکه خمام» با عنوان روستای ملی حصیر بافی، شهر رشت نیز بعنوان شهر ملی رشتی دوزی و چهار روستای گیلان روستای ملی اعلام شد.
رشتی دوزی (قلاب دوزی رشت) یکی از رودوزیهای سنتی ایران و از صنایع دستی گیلان است که در فهرست آثار ملی ایران - میراث فرهنگی ناملموس (معنوی) - به ثبت رسیدهاست در این کار زمینه پارچه به وسیله نخهای ابریشمین رنگین به گونهای بسیار زیبا و چشم نواز تزئین میشود.
پانزدهم دیماه ۹۹ طی مراسمی در کاخ موزه نیاوران شهر رشت به عنوان شهر ملی هنرهای سنتی ایران با محوریت رشتیدوزی، روستای ارده شهرستان رضوانشهر با محوریت شالبافی، روستای جیرده شهرستان شفت با محوریت سفالگری سنتی، روستای عنبران محله شهرستان آستارا با محوریت گلیمبافی و روستای شالما شهرستان ماسال با محوریت چوبتراشی موفق به دریافت گواهینامه ملی شدند.
بازار ![]()