نسیم گیلان - فارس/ در حالیکه آبفا از رفع ۳۵ هزار انسداد شبکه به عنوان دستاورد یاد میکند، ثبت ۲۰۷ نقطه پسزدگی فاضلاب در روزهای آفتابی اهواز، هشدار جدی کارشناسان درباره غافلگیری دوباره در پاییز را در پی داشته است. کافی است نیم ساعت پیاده در خیابانهای کوتعبدالله، کیانپارس، پاداد یا پردیس اهواز قدم بزنید؛ بوی ز
فارس / در حالیکه آبفا از رفع ۳۵ هزار انسداد شبکه به عنوان دستاورد یاد میکند، ثبت ۲۰۷ نقطه پسزدگی فاضلاب در روزهای آفتابی اهواز، هشدار جدی کارشناسان درباره غافلگیری دوباره در پاییز را در پی داشته است.
کافی است نیم ساعت پیاده در خیابانهای کوتعبدالله، کیانپارس، پاداد یا پردیس اهواز قدم بزنید؛ بوی زنندهای که سالهاست جزئی از شناسنامه این شهر شده، دوباره یادآوری میکند که کلاف سردرگم فاضلاب خوزستان همت مضاعف میطلبد. سالهاست اعتبارات کلان ملی و استانی به نام شبکه فاضلاب خوزستان تخصیص مییابد، اما دستاورد عینی آن برای مردم، حفاریهای فرسایشی، آسفالتهای تکهتکه شده و فوران لجن در اولین قطره باران است.
اهواز و ۲۰۷ نقطه بالازدگی حاد فاضلاب!
آمارهای رسمی دیگر مجالی برای توجیه مدیران آبفای خوزستان باقی نمیگذارد. طبق آخرین ارزیابیها، تنها در شهر اهواز ۲۰۷ نقطه بالازدگی حاد فاضلاب شناسایی شده و ثبت بیش از ۳۵ هزار مورد انسداد شبکه نشان میدهد این سیستم فرسوده دیگر ظرفیت پاسخگویی به یک تنفس عادی شهری را ندارد، چه رسد به بحرانهای موسمی.
فاجعهبارتر اینکه همچنان ۳۰۰ نقطه ورودی مستقیم فاضلاب خام به رودخانههای کارون و دز حیات زیستمحیطی جلگه خوزستان را تهدید میکند؛ کارونی که روزگاری شاهرگ حیات جنوب بود، اکنون به کانال انتقال پساب تبدیل شده است.
۱۰۳ نقطه ریزشی
علیرضا عالیپور، معاون محیط زیست و خدمات شهری شهرداری اهواز، شنبه ۱۴ شهریور، پرده از بحران قبل از بارندگی برداشت و صراحتاً اعلام کرد: «اکنون با وجود اینکه بارندگیها هنوز آغاز نشده است، ۲۰۷ نقطه بالازدگی فاضلاب در سطح شهر داریم که ۱۰۳ نقطه از این تعداد به دلیل ریزشی شدن شبکه دچار این وضعیت هستند و این مسئله پیش از آغاز بارندگی یک معضل جدی است.»
عالیپور با تأکید بر اینکه شبکه دفع آبهای سطحی همچنان متکی به شبکه فاضلاب است، هشدار داد :«بر اساس برآوردها ۱۵ نقطه بحرانی در شهر وجود دارد که با بیش از ۵۰ میلیمتر بارندگی دچار بحران میشوند. با توجه به پیشبینیها مبنی بر بارشهای رگباری بالای ۷۰ میلیمتر، احتمال وقوع آبگرفتگی بالاست و تلاش شهرداری اجرای ۲۴ پروژه کوتاهمدت است تا دستکم ماندگاری آب را به زیر ۲۴ ساعت برساند.»
در نقطه مقابل، واکنش مدیران آبفا به این بحران مزمن جالبتوجه است. آنها بهجای پاسخگویی درباره چرایی فرسودگی خطوط و عدم اتمام بهموقع پروژهها، آماری ارائه داد که در نگاه فنی به جای افتخار، زنگ خطری جدی محسوب میشود: «از ابتدای اجرای برنامههای عملیاتی، ۳۵ هزار و ۳۴۸ مورد حادثه گرفتگی و انسداد شبکه فاضلاب توسط اکیپهای عملیاتی رفع شده است... زمان اعلام تا اقدام برای حوادث گرفتگی فاضلاب در مناطق چهارگانه در کمترین زمان ممکن قرار دارد.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که کارشناسان معتقدند مسدود شدن بیش از ۳۵ هزار نقطهای در یک بازه زمانی، نشانه فلج بودن هیدرولیکی شبکه زیرزمینی است. مسکندرمانی با ماشینهای مَکَش و جنتکسزدنهای روزمره، صرفاً دور زدن صورتمسئله است؛ لولهای که شیب مناسب ندارد یا ظرفیت انتقال آن اشباع شده، ساعاتی پس از بازگشایی دوباره پس میزند.
۳۰۰ نقطه ورودی فاضلاب خام به رودخانههای کارون و دز
نتیجه این چرخه معیوب را بیش از همه مردم لمس میکنند. در حال حاضر بالغ بر ۵ میلیون مترمربع از معابر کلانشهر اهواز نیازمند ترمیم و روکش آسفالت است؛ اما مدیران شهری بارها اعلام کردهاند تا زمانی که شبکه آبفا به صورت قطعی نوسازی نشود و ریسک فرونشست یا شکستگی لولهها وجود داشته باشد، آسفالتریزی به معنای هدررفت بودجه عمومی در کَندهکاریهای مجدد خواهد بود.
از سوی دیگر، مسکوت ماندن پروژههای محوری تصفیه پساب مانند ارتقای تصفیهخانههای کیانآباد و کارون موجب شده تا طبق گزارشهای نظارتی، حدود ۳۰۰ نقطه ورودی فاضلاب خام به رودخانههای کارون و دز همچنان بدون تصفیه باقی بماند؛ آماری که کارشناسان محیطزیست از آن به عنوان تیر خلاص به اکوسیستم خوزستان یاد میکنند.
سه گلوگاه
عباس مجیدی، کارشناس ارشد مهندسی آب و فاضلاب با اشاره به ضعفهای ساختاری در آبفای خوزستان گفت: «ضعف مدیریت در آبفای خوزستان از سه گلوگاه ریشه میگیرد: اول، تکیه افراطی بر عملیات پدافندی رفع انسداد بهجای تکمیل خطوط کلکتور اصلی؛ دوم، نبود ژنراتورهای اضطراری مستقر و آمادهبهکار در تمامی ایستگاههای پمپاژ که با اولین افت ولتاژ یا بارندگی باعث خاموشی پمپها و پسزدگی به منازل میشود؛ و سوم، عدم هماهنگی با پروژههای احداث کانالهای روباز و انحرافی شهرداری.»
چه باید کرد؟
کارشناسان تأکید دارند زمان برای مانورهای تبلیغاتی به پایان رسیده و آبفای خوزستان و اهواز باید بدون بهانهتراشی ملزم به اجرای موارد زیر شوند:
انتشار جدول زمانبندی شفاف برای ۱۰۳ نقطه ریزشی : آبفا موظف است حداکثر ظرف ۳۰ روز آینده نقاط دچار شکستگی حاد را بازسازی کند تا ایستگاهها پیش از آغاز بارانهای پاییزی زیر بار نمانند.
اتصال فوری خطوط به سامانههای تصفیه نیمهتمام : خطوط لولهگذاری جدید در مناطقی مانند بهارستان، کیانشهر و زیتون تا مهرماه وارد مدار واقعی بهرهبرداری شوند.
تجهیز تمامایستگاهی به دیزل ژنراتور : اعلام عمومی مشخصات فنی ایستگاههای پمپاژی که به سیستم برق پشتیبان مجهز شدهاند تا در بحران بارندگی بهانه قطعی برق آورده نشود.
مدیران شرکت آب و فاضلاب باید متوجه باشند که مردم اهواز و خوزستان تکرار قصه غرقشدن خیابانها در بارانهای پاییزی را نخواهند پذیرفت؛ آمارهای اداری ثبت انسداد، کارنامه افتخار نیست؛ کارنامه کارآمدی در کفِ کوچه و پسکوچههایی سنجیده میشود که لجن، آسایش خانوادهها را به گروگان گرفته است.