نسیم گیلان - مهر / شهر جیرفت به عنوان پرجمعیت ترین شهر جنوب کرمان در محاصره سه رودخانه شور، ملنتی و هلیل رود قرار دارد و این در حالی می باشد که دیواره رودخانه ملنتی که از وسط شهر می گذرد شکسته است.
شهرستان جیرفت در جنوب استان کرمان، بهدلیل موقعیت جغرافیایی و قرار گرفتن در مسیر سه رودخانه شور، ملنتی و هلیلرود، همواره در معرض خطر سیلابهای فصلی قرار دارد. با توجه به هشدارهای اخیر هواشناسی درباره تأثیر پدیده ال نینو و پیشبینی بارشهای فراتر از نرمال در پاییز و زمستان امسال، ضرورت لایروبی فوری رودخانههای هلیلرود و ملنتی و همچنین اصلاح دیوارههای حفاظتی رودخانه ملنتی، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
جیرفت؛ شهری در محاصره سه رودخانه
رودخانههای شور، ملنتی و هلیلرود، شهر جیرفت را احاطه کردهاند و همین موقعیت، این شهرستان را به یکی از آسیبپذیرترین نقاط استان کرمان در برابر سیلابهای فصلی تبدیل کرده است.
بارشهای پیشبینیشده برای فصل پاییز و زمستان نرمال رو به بالا خواهد بود و از نیمه دوم مهرماه به بعد، بارندگیهای بالاتر از نرمال، خصوصاً در جنوب استان کرمان، انتظار میرود.
وضعیت هشداردهنده دیواره رودخانه ملنتی
دیواره حفاظتی رودخانه ملنتی که از میان بافت مسکونی شهر جیرفت میگذرد، پس از ریزش بخشهایی از آن در سیلابهای سال گذشته، به یکی از نقاط پرخطر این شهر تبدیل شده است.
بر اساس گزارشهای خبرنگار مهر در جیرفت، وضعیت این دیواره نگرانکنندهتر از آن چیزی است که از بیرون دیده میشود و با یک بارندگی شدید، احتمال ریزش دیواره وجود دارد.
سوال این است که تاکنون مسئولان این شهر چرا برای رفع این مشکل چاره اندیشی نکرده اند؟
لزوم لایروبی فوری هلیلرود
رودخانه هلیلرود بهعنوان تنها رود دائمی جنوبشرق کشور و شریان حیاتی تالاب جازموریان، در سالهای اخیر بارها طغیان کرده و خسارات جانی و مالی سنگینی بر جای گذاشته است.
با توجه به احتمال جاری شدن آب و تهدید صدها روستا در صورت طغیان هلیلرود، لایروبی این رودخانه امری ضروری و فوری است.
پاسکاری اداری و تأخیر در ترمیم دیواره
ماجرای دیواره ملنتی تازه نیست و با گذشت بیش از یک سال از تخریبهای اولیه، هیچ دستگاهی مسئولیت ترمیم را بهطور رسمی نپذیرفته است.
ادارات مختلف مرمت دیواره های ملنتی را به دیگری پاس می دهند و این پاسکاری اداری موجب شده دیوارهای که باید سدی در برابر طغیانهای فصلی باشد، اکنون به کانون نگرانی شهروندان تبدیل شود.
آغاز عملیات بهسازی و ضرورت تسریع آن
در روزهای اخیر و با هشدارهای مکرر هواشناسی درباره وقوع بارشهای شدید، شهرداری جیرفت اقدامات عملیاتی برای بهسازی و تثبیت بستر و دیوارههای رودخانه ملنتی را در دستور کار قرار داده است.
عملیات بهسازی شامل ترمیم دیوارههای فرسوده، لایروبی مسیر و استحکامبخشی به نقاط تخریبشده است؛ اما با این حال، مسئولان شهرداری تأکید دارند که تکمیل پروژه نیازمند اعتبارات بیشتر و همکاری دستگاههای مرتبط است.
ترمیم دیواره های ملنتی ضروری ترین نیاز جیرفت است
حسن گنجویی، کارشناس ارشد آب و خاک در گفتگو با خبرنگار مهر درباره ضرورت استحکامبخشی فوری سیلبندهای جنوب کرمان هشدار داد.
وی ضمن تشریح ضعفهای ساختاری موجود در طرحهای مدیریت سیلاب، بر ضرورت استحکامبخشی فوری سیلبندها و تخصیص اعتبارات اضطراری برای لایروبی و بازدید میدانی از این سازهها تأکید کرد.
گنجویی، در ابتدای این گفتگو ریشه اصلی افزایش خسارات سیل در استان کرمان را نه صرفاً در ساختوسازهای غیرمجاز در بستر رودخانهها، بلکه در نبود یک نظام علمی و هدفمند برای جانمایی، مطالعه و احداث طرحهای آبخیزداری و مدیریت سیلاب دانست.
وی با تأکید بر اینکه در استان کرمان نظام مستند و علمی در این زمینه وجود نداشته و ندارد، تصریح کرد: تا زمانی که جانمایی و نوع اجرای طرحها بر پایه شناخت مبتنی بر دانش علمی و تجربی صورت نگیرد، شاهد تکرار چرخه احداث، تخریب و بازسازی خواهیم بود.
وی از مسئولان این سوال را مطرح کرد که سرنوشت ساخت سیل بند بزرگ در مقابل سیلاب های همگینی که هر چند سال جنوب کرمان تهدید می کند به کجا رسید؟
وی در بخش دیگری از این گفتگو با اشاره به وضعیت سیلبندهای جنوب کرمان و ضرورت استحکامبخشی فوری آنها، گفت: با توجه به پیشبینی بارشهای بالاتر از نرمال در پاییز و زمستان پیشرو و اشباع شدن خاک در پی بارشهای اخیر، دیوارههای سیلبندها به شدت تضعیف شدهاند و احتمال بروز مخاطرات ثانویه وجود دارد.
وی تأکید کرد: در این شرایط، بازدید میدانی و بررسی کامل وضعیت سیلبندها و رودخانهها باید در اولویت اقدامات قرار گیرد.
اعتبار ترمیم و لایروبی سیل بندها تامین شود
گنجویی، در خصوص تامین اعتبارات مورد نیاز برای لایروبی و استحکامبخشی سیلبندها، با اشاره به اینکه مهار سیلابهای بالادست توسط منابع طبیعی و آب منطقهای حدود ۲۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد، خاطرنشان کرد: این رقم در مقایسه با خسارات ناشی از سیلاب که میتواند چندین هزار میلیارد تومان باشد، سرمایهگذاری ناچیزی محسوب میشود.
وی با تأکید بر اینکه اعتبارات باید به سرعت و بدون انتظار برای بخشنامههای اداری در اختیار دستگاههای اجرایی قرار گیرد، افزود: استاندار کرمان نیز بر این نکته تأکید کرده که اختصاص اعتبار برای مناطق سیلزده نباید منتظر دستورالعملهای اداری باشد و باید بسرعت در اختیار دستگاهها قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت تشکیل کمیته نظارت بر اجرای طرحهای سیلبندسازی تأکید کرد و گفت: گزارشهای پیشرفت کار باید به صورت منظم به مدیریت بحران استان کرمان ارائه شود.